İsrail’de Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki hükümetin dört yıllık görev süresinin ardından seçmenler, 1988’den bu yana ilk kez zamanında yapılacak genel seçim için yarın sandık başına gidecek. Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılar, Lübnan’ın güneyindeki işgal ve ABD ile birlikte İran’a karşı başlatılan savaşın ardından gerçekleştirilecek seçimlerde, 120 sandalyeli İsrail Meclisinin 26. dönem milletvekilleri belirlenecek.
7,3 MİLYON SEÇMEN SANDIK BAŞINA GİDECEK
İsrail Merkez Seçim Komitesi verilerine göre, ülkede oy kullanma hakkına sahip 7,3 milyon seçmen bulunuyor. Seçmenlerin büyük bölümünün ülke genelinde kurulacak 12 bin 18 seçim istasyonundaki 18 bin sandıkta oy kullanması bekleniyor.
Seçimlerin sorunsuz yürütülmesi amacıyla 100 bin personel görevlendirilirken, güvenliğin sağlanması için seçim istasyonlarına 15 bin kamera yerleştirildi.
Genel seçimler için 690 milyon şekel, yaklaşık 220 milyon dolar bütçe ayrıldı.
Oy verme işlemi yarın yerel saatle 07.00’de başlayacak ve 22.00’de sona erecek. Sandıkların kapanış saatinde oy kullanmak için bekleyen seçmenler de oylarını kullanabilecek.
37 PARTİ 120 SANDALYE İÇİN YARIŞACAK
İsrail’de ülkenin tamamının tek seçim bölgesi kabul edildiği nispi temsil sistemi uygulanıyor. Seçmenler doğrudan milletvekili adaylarına değil, siyasi partilere oy veriyor.
Seçimlerde toplam 37 parti ve liste, yüzde 3,25’lik seçim barajını aşarak 120 sandalyeli İsrail Meclisine milletvekili göndermek için yarışacak.
Seçim barajını aşan partiler, aldıkları oy oranına göre parlamentoda temsil edilecek. Barajın altında kalan partilerin oyları ise sandalye dağılımında hesaba katılmayacak.
Seçilen milletvekilleri normal koşullarda dört yıl görev yapacak.
FİLİSTİNLİLERİN BİR BÖLÜMÜ OY KULLANABİLECEK
İsrail vatandaşlığına sahip yaklaşık 1,2 milyon Filistinli de seçimlerde oy kullanma hakkına sahip. Bu nüfusun toplam seçmenler içindeki oranı yaklaşık yüzde 21 olarak ifade ediliyor.
İşgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te yaşayan 750 binden fazla İsrailli yerleşimci de seçimlerde oy kullanabilecek.
Buna karşılık Doğu Kudüs, Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nde yaşayan yaklaşık 6 milyon Filistinli, İsrail vatandaşı olmadıkları için seçimlerde oy kullanamayacak.
İsrail hükümetinin politikalarından doğrudan etkilenen bu nüfusun seçim sürecinin dışında kalması, ülkedeki seçim sisteminin en dikkat çekici ayrıntılarından birini oluşturuyor.
YURT DIŞINDA YAŞAYAN İSRAİLLİLER İÇİN ÖZEL UYGULAMA
İsrail yasalarına göre, yurt dışında yaşayan İsrail vatandaşlarının büyük bölümü bulundukları ülkelerde oy kullanamıyor. Oy verme hakkına sahip olanların sandığa gidebilmek için İsrail’e gelmesi gerekiyor.
Ancak yurt dışında görev yapan İsrailli diplomatlar ve devlet temsilcileri bu kısıtlamanın dışında tutuluyor.
Öte yandan İsrail ordusunun işgal altında tuttuğu Suriye, Lübnan ve Filistin toprakları dahil toplam 850 merkezde askerler ve komutanlar için oy verme işlemleri 20 Ekim’de başladı.
NETANYAHU BİR KEZ DAHA BAŞBAKANLIK İÇİN YARIŞIYOR
İsrail’deki seçimler, Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki koalisyon ile muhalefet partileri arasında geçecek.
İsrail tarihinin en uzun süre görev yapan başbakanı olan ve farklı dönemlerde toplam 19 yıldır bu görevi sürdüren Netanyahu, yolsuzluk suçlamalarıyla yargılandığı bir dönemde yeniden başbakan olmak için yarışıyor.
Netanyahu’nun liderliğini yaptığı blokta aşırı sağcı ve Ultra-Ortodoks partiler yer alıyor.
Koalisyonda Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in Dini Siyonizm Partisi, Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in Yahudi Gücü Partisi, Aryeh Deri liderliğindeki Şas Partisi, Yitzhak Goldknopf liderliğindeki Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi ve Ofer Winter liderliğindeki İsrail Halkı Partisi bulunuyor.
MUHALEFETİN ÖNE ÇIKAN İSMİ GADİ EISENKOT
Eski Genelkurmay Başkanı ve Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, Netanyahu karşısındaki muhalefet bloğunun öne çıkan isimleri arasında yer alıyor.
Seçim öncesinde yapılan kamuoyu yoklamalarında Yashar Partisi’nin güçlü bir konumda bulunduğu ve Eisenkot’un başbakanlık için seçmenler arasında yüksek destek gördüğü belirtiliyor.
Muhalefet bloğunda eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğindeki Beyahad (Birlikte) Partisi, Avigdor Liberman’ın İsrail Evimiz Partisi ve Yair Golan liderliğindeki Demokratlar Partisi de bulunuyor.
Anketlerde her iki ana bloğun da 120 sandalyeli parlamentoda tek başına çoğunluğu sağlayacak 61 milletvekiline ulaşmakta zorlanabileceği görülüyor.
BENNY GANTZ SEÇİMDEN ÇEKİLDİ
İsrail siyasetinin önemli isimlerinden eski Genelkurmay Başkanı ve Savunma Bakanı Benny Gantz, liderliğini yaptığı Mavi-Beyaz Partisi’ni seçim yarışından çekti.
Ultra-Ortodoks Yahudileri temsil eden Ahi Partisi de seçimlere katılmama kararı aldı.
Partinin bu kararı, Netanyahu’nun Ahi Partisi lideri Haham Yosef David Abargel’e bakan yardımcılığı görevi ve Tevrat okullarında eğitim gören Haredilerin askere alınmaması konusunda verdiği sözün ardından geldi.
FİLİSTİNLİ SEÇMENLERİ İKİ LİSTE TEMSİL EDİYOR
İsrail vatandaşlığına sahip Filistinliler, seçimlerde Ortak Liste ve Birleşik Arap Listesi (Raam Partisi) tarafından temsil ediliyor.
Hadaş, Taal ve Beled partilerinin oluşturduğu Ortak Liste’nin liderliğini Yusuf Cabirin üstleniyor.
Beled lideri Sami Ebu Şehade ise İsrail Yüksek Mahkemesinin kendisi hakkındaki seçim yasağını görüşmesinden hemen önce seçim yarışından çekilmek zorunda kaldı.
Diğer tarafta Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi, İsrail siyasetinde koalisyon pazarlıklarında üstlendiği rolle biliniyor.
ARAP PARTİLERİ KOALİSYON PAZARLIKLARINDA BELİRLEYİCİ OLABİLİR
Raam Partisi, Mart 2021 seçimlerinin ardından dört milletvekiliyle Bennett-Lapid hükümetine destek vererek hükümetin kurulmasını sağlamıştı.
Bu gelişmeyle Raam, İsrail tarihinde bir hükümet koalisyonuna dahil olan ilk Arap partisi olmuştu.
Yeni seçimlerin ardından da Raam ve Ortak Liste’nin koalisyon görüşmelerinde önemli bir konuma gelmesi ihtimali bulunuyor.
Arap partileri, Netanyahu hükümetinin sona ermesi için çalışacaklarını açıklarken yeni hükümetin kurulmasına destek verme seçeneğini de açık tutuyor.
Buna karşılık Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğu, Arap partileriyle hükümet pazarlığı yapmayacağını belirtiyor.
Netanyahu’nun seçim kampanyasında muhalefeti Arap partileriyle işbirliği yapmakla suçlaması da bu tartışmaların önemli başlıkları arasında yer alıyor.
HÜKÜMETİ KURMA GÖREVİNİ CUMHURBAŞKANI VERECEK
Seçimlerin ardından gözler, 120 sandalyeli İsrail Meclisinde oluşacak dağılıma ve koalisyon görüşmelerine çevrilecek.
Resmî sonuçların açıklanmasının ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parlamentoya giren siyasi partilerin temsilcileriyle görüşecek.
Görüşmelerde partilerin başbakan adayına ilişkin önerileri alınacak.
Cumhurbaşkanı, hükümeti kurma görevini mutlaka en fazla oyu alan partinin liderine vermek zorunda olmayacak. Bunun yerine parlamentoda 61 milletvekilinin desteğini alma ihtimali en yüksek olan isim görevlendirilecek.
KOALİSYON İÇİN İLK SÜRE 28 GÜN
Hükümeti kurmakla görevlendirilen lidere koalisyon görüşmeleri için 28 gün süre tanınacak.
Bu süre içinde hükümet kurulamazsa 14 günlük ek süre verilebilecek.
İlk görevlendirilen ismin başarısız olması halinde Cumhurbaşkanı yeniden istişarelerde bulunarak parlamentodan başka bir ismi hükümeti kurmakla görevlendirebilecek.
İkinci adayın ise 28 gün içinde koalisyonu oluşturması gerekecek.
HÜKÜMET KURULAMAZSA YENİDEN SEÇİME GİDİLECEK
İkinci adayın da hükümeti kuramaması halinde parlamentodaki milletvekillerine yeni bir fırsat tanınacak.
Bu aşamada herhangi bir milletvekilinin hükümeti kurmak üzere görevlendirilebilmesi için 21 gün içinde 61 milletvekilinin imzasını toplaması gerekecek.
Gerekli desteği sağlayan isme hükümeti kurması için iki hafta süre verilecek.
Bu süreç de başarısızlıkla sonuçlanırsa İsrail Meclisi feshedilecek ve ülke üç ay içinde yeniden genel seçime gidecek.
NETANYAHU GEÇİCİ BAŞBAKAN OLARAK GÖREVDE KALABİLİR
İsrail’de hükümet kurulana kadar mevcut başbakan görevini geçici olarak sürdürmeye devam ediyor.
Bu nedenle Netanyahu, seçimlerin ardından yeni hükümetin kurulamaması halinde başbakanlık görevini geçici olarak sürdürebilecek.
Koalisyon görüşmelerinin başarısız olması durumunda Netanyahu’nun görev süresi yeni hükümet kurulana kadar uzayabilecek.
İSRAİL’DE KOALİSYON PAZARLIKLARI BELİRLEYİCİ OLACAK
İsrail’de bugüne kadar hiçbir siyasi parti parlamentoda tek başına çoğunluğu sağlayamadı. Bu nedenle seçim sonuçlarının ardından partiler arasında yürütülen koalisyon görüşmeleri hükümetin kurulmasında belirleyici rol oynuyor.
Partilerin uzlaşması durumunda oluşturulan kabine, parlamentodan güvenoyu alarak resmen göreve başlayacak.
Koalisyon görüşmelerinin sonuçsuz kalması halinde ise İsrail yeniden erken seçim sürecine girecek.
Gazze, Lübnan ve İran’a yönelik savaşların ardından gerçekleştirilecek seçimler, yalnızca İsrail’in yeni hükümetini değil, ülkenin önümüzdeki dönemde izleyeceği iç ve dış politika çizgisini de şekillendirecek.
